Adet gecikmesinin en bilinen nedeni gebelik olsa da; stres, kilo değişimleri, yoğun egzersiz, polikistik over sendromu ve tiroid sorunları da sık nedenlerdendir. Gecikme tekrarlıyorsa nedeni araştırılmalıdır.
Adet gecikmesi, kadınların hekime en sık başvurma nedenlerinden biridir. Akla ilk olarak gebelik gelse de, gecikmenin arkasında hormonal ve yaşamsal pek çok neden bulunabilir.
Bu yazıda hangi durumun gecikme sayıldığını, en sık nedenleri, ne zaman gebelik testi yapmanız ve ne zaman doktora başvurmanız gerektiğini açıklıyoruz.
Hangi Durum Adet Gecikmesi Sayılır?
Normal bir adet döngüsü 21 ile 35 gün arasında değişir ve her kadında farklıdır. Döngünüz düzenliyse, beklenen tarihten 7 gün sonrasına kadar olan kaymalar çoğu zaman normal kabul edilir.
Gecikme 7 günü aştığında ya da düzensizlik süreklilik kazandığında nedenin araştırılması önerilir. Üç aydan uzun süre hiç adet görmemek ise amenore olarak adlandırılır ve mutlaka değerlendirilmelidir.
En Sık Neden: Gebelik
Düzenli adet gören ve cinsel yaşamı olan bir kadında gecikmenin ilk akla gelen nedeni gebeliktir. Adet gecikmesiyle birlikte göğüslerde hassasiyet, bulantı ve yorgunluk gibi erken gebelik belirtileri varsa olasılık güçlenir.
Gecikmenin 4 üncü veya 5 inci gününden itibaren yapılan idrar testleri çoğu gebeliği gösterir; kandaki gebelik hormonu ise daha erken dönemde bile saptanabilir. Testin zamanlaması hakkında ayrıntılı bilgiyi hamilelik testi rehberimizde bulabilirsiniz.
Gebelik Dışındaki Sık Nedenler
Testiniz negatifse, gecikmenin arkasında çoğunlukla şu nedenlerden biri vardır:
- Stres: Yoğun stres, yumurtlamayı yöneten hormon merkezini baskılayarak döngüyü geciktirebilir.
- Kilo değişimleri: Kısa sürede belirgin kilo kaybı veya alımı hormon dengesini bozar.
- Yoğun egzersiz: Aşırı antrenman ve düşük vücut yağı, adetin gecikmesine veya kesilmesine yol açabilir.
- Polikistik over sendromu: PCOS, seyrek ve düzensiz adetin en sık hormonal nedenidir.
- Tiroid sorunları: Tiroidin az veya fazla çalışması döngüyü doğrudan etkiler.
- Emzirme dönemi: Süt hormonu yumurtlamayı baskılayarak adetin gecikmesine neden olur.
- Bazı ilaçlar: Hormonal yöntemlerin bırakılması veya bazı ilaçlar geçici düzensizlik yapabilir.
40 Yaş Sonrası Gecikmeler
40 lı yaşlarda yumurtalık rezervinin azalmasıyla birlikte döngüler önce kısalabilir, ardından seyrekleşip gecikmeye başlayabilir. Bu dönem, menopoz öncesi geçiş evresinin doğal bir parçasıdır.
Sıcak basması, gece terlemesi ve uyku sorunları eşlik ediyorsa menopoz geçiş dönemi akla gelir. Yine de bu yaş grubunda gebelik tamamen dışlanmadan gecikme menopoza bağlanmamalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda kadın doğum uzmanına başvurmanız önerilir:
- Gebelik testi negatifken gecikme 2 ile 3 haftayı aştıysa
- Gecikmeler son aylarda tekrarlıyorsa
- 3 aydan uzun süredir adet görmüyorsanız
- Gecikmeye şiddetli ağrı, aşırı tüylenme veya süt gelmesi eşlik ediyorsa
- Gebelik planlıyorsanız ve döngüleriniz düzensizse
Değerlendirmede muayene ve ultrasonun yanı sıra hormon testleri kullanılır. Neden bulunduğunda tedavi; yaşam tarzı düzenlemesinden hormonal tedaviye, gebelik isteği olanlarda yumurtlama tedavilerine kadar kişiye göre planlanır.
Kendi Kendinize Yapabilecekleriniz
Döngünüzü bir takvim veya uygulamayla izlemek, gecikmenin gerçek süresini görmenizi sağlar ve muayenede hekiminize değerli bilgi verir. Dengeli beslenme, düzenli uyku ve stres yönetimi döngü sağlığının temelidir.
Unutmayın: tek seferlik bir gecikme çoğu zaman zararsızdır; düzenli izlenen bir döngüde tekrarlayan sapmalar ise vücudunuzun verdiği bir sinyaldir ve araştırılmayı hak eder.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki güncel ve bağımsız sağlık kaynaklarından yararlanılmıştır.
- NHS. Missed or late periods
- NHS. Periods
- NICHD. Menstruation and menstrual problems
